Schengen vize sağlık sigortası muafiyetsiz ne demek ?

Irem

New member
Schengen Vize Sağlık Sigortası Muafiyetsiz Ne Demek? Kültürler, Risk Algısı ve Seyahat Güvencesi Üzerine

Schengen Vize Sağlık Sigortası “Muafiyetsiz” Ne Demek?

Schengen vizesi için evrak hazırlarken insanın karşısına çıkan “muafiyetsiz seyahat sağlık sigortası” ifadesi ilk bakışta biraz kafa karıştırabiliyor. Özellikle sigorta belgelerinde “muafiyet”, “katılım payı”, “excess” veya “deductible” gibi farklı terimler kullanıldığında, “Benim cebimden ayrıca para çıkacak mı?” sorusu doğal olarak akla geliyor.

Aslında konu, yalnızca bir sigorta poliçesinin teknik ayrıntısından ibaret değil. Seyahat sağlık sigortasının arkasında Avrupa'nın sağlık sistemi anlayışı, ülkeler arasındaki ekonomik farklılıklar, insanların risk algıları ve hatta farklı toplumlarda birey ile toplum arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğu gibi daha geniş meseleler bulunuyor.

Benim açımdan bu konuyu ilginç yapan da tam olarak bu. Çünkü aynı “seyahat sigortası” kavramı, Türkiye'de vize dosyasını tamamlamak için gerekli bir evrak olarak görülürken, başka bir ülkede kişinin sağlık harcamalarını önceden planlama kültürünün parçası olarak algılanabiliyor.

“Muafiyetsiz” kelimesi tam olarak neyi ifade ediyor?

Sigortacılıkta “muafiyet”, sigorta kapsamında gerçekleşen bir zarar veya sağlık giderinin belirli bölümünün sigortalı tarafından karşılanması anlamına gelir.

Örneğin poliçede 100 avroluk muafiyet bulunuyorsa ve poliçe şartlarına göre 500 avroluk uygun bir sağlık gideri ortaya çıkarsa, belirli koşullarda ilk 100 avroluk kısmın sigortalıya ait olması söz konusu olabilir. Buna karşılık “muafiyetsiz” poliçede, poliçenin kapsamına giren ve şartları sağlayan giderler açısından böyle bir sabit sigortalı payı bulunmaz.

Burada çok önemli bir ayrıntı var: Muafiyetsiz olması, poliçenin her türlü sağlık giderini sınırsız biçimde karşılayacağı anlamına gelmez.

Poliçenin kapsamı, istisnaları, teminat limitleri, önceden mevcut hastalıklarla ilgili hükümleri, riskli spor faaliyetleri, tedavi türleri ve diğer özel şartlar ayrıca incelenmelidir.

Avrupa Birliği'nin Schengen Vize Kodu'na göre kısa süreli Schengen vizesi başvurularında seyahat sağlık sigortasının acil tıbbi tedavi, acil hastane tedavisi, tıbbi nedenlerle geri gönderilme ve ölüm gibi durumlarla bağlantılı masrafları kapsaması gerekir. Asgari teminat tutarı 30.000 avrodur ve sigortanın Schengen bölgesinde geçerli olması, planlanan seyahat veya transit döneminin tamamını kapsaması gerekir.

Dolayısıyla “muafiyetsiz” ifadesi esas olarak sigortalının poliçe kapsamında kalan giderlere belirli bir miktarda kendi cebinden katılmasını gerektiren deductible/excess bulunmaması anlamında kullanılır.

Schengen açısından neden muafiyet konusu önem taşıyor?

Burada önemli olan nokta, Schengen mevzuatının yalnızca “30.000 avroluk sigorta” demekle yetinmemesidir.

Avrupa Komisyonu'nun sigorta uygulamalarına ilişkin açıklamalarında, bazı poliçelerde belirli giderler için önemli istisnalar veya sınırlamalar bulunabileceğine dikkat çekiliyor. Ayrıca sigortalının belirli bir masraf tutarını kendisinin ödemesini gerektiren “excess” uygulamalarının çok yüksek olması halinde gerçek sigorta korumasının sorgulanabileceği belirtiliyor.

Bu nedenle bir poliçeyi değerlendirirken yalnızca “30.000 € teminat” ibaresine bakmak yeterli değil.

Şunlara da bakmak gerekiyor:

- Poliçe Schengen ülkelerinin tamamında geçerli mi?

- Seyahatin bütün günlerini kapsıyor mu?

- Acil tedavi teminatı var mı?

- Hastaneye yatış kapsam dahilinde mi?

- Tıbbi nedenlerle ülkeye geri gönderilme masrafları karşılanıyor mu?

- Muafiyet veya excess bulunuyor mu?

- Önemli istisnalar var mı?

- Hasar durumunda ödeme mekanizması nasıl işliyor?

- Poliçe yalnızca sonradan geri ödeme mi yapıyor, yoksa gerektiğinde doğrudan yardım mekanizması da sunuyor mu?

Bence son soru özellikle önemli. Çünkü sağlık sorunu yaşayan bir yolcunun, örneğin ciddi bir hastane masrafını önce kendi cebinden karşılayıp aylar sonra geri ödeme beklemesi ile sigorta şirketinin acil durumda sürece doğrudan müdahil olması pratikte aynı şey değil. Avrupa Komisyonu da sigortanın yalnızca sonradan geri ödeme yapan bir ürün olmasının gerçek koruma açısından sorun yaratabileceğine dikkat çekiyor.

Türkiye'deki başvuru kültürü neden farklı hissediliyor?

Türkiye'den Schengen vizesine başvuran bir kişi için seyahat sağlık sigortası çoğu zaman seyahatin doğal bir parçasından ziyade “vize dosyasında bulunması gereken belge” gibi algılanabiliyor.

Bunun anlaşılabilir nedenleri var. Vize başvurusu zaten çok sayıda belge, banka dökümü, rezervasyon, dilekçe ve seyahat planı içeren bürokratik bir süreç. Böyle bir ortamda sigorta da kişinin gözünde “konsolosluğun istediği formalite” haline gelebiliyor.

Oysa Avrupa tarafındaki mantık biraz daha geniş. Buradaki temel düşünce, ziyaretçinin Schengen bölgesinde meydana gelebilecek ciddi sağlık giderleri için yeterli mali güvenceye sahip olmasıdır. Avrupa Komisyonu'nun güncel vize açıklamasında da seyahat sağlık sigortasının acil sağlık hizmetleri, hastaneye yatış ve geri gönderilmeyi kapsaması gerektiği açıkça belirtiliyor.

Bu noktada Türkiye ile Avrupa'yı “biri doğru, diğeri yanlış” şeklinde karşılaştırmak yerine, farklı sağlık sistemi ve sigorta deneyimlerinin insan davranışını şekillendirdiğini düşünmek daha açıklayıcı olabilir.

Farklı toplumlarda risk algısı neden değişiyor?

Sigorta aslında bir “risk algısı” ürünüdür. İnsan gelecekte ortaya çıkabilecek düşük olasılıklı ama yüksek maliyetli bir problemi bugünden satın aldığı küçük bir maliyetle güvence altına almaya çalışır.

Fakat herkes riski aynı şekilde algılamaz.

OECD'nin sigorta davranışlarına ilişkin çalışmalarında risk algısının eğitim, yaş, ekonomik durum, cinsiyet ve özellikle kişinin geçmişte yaşadığı olaylar gibi çeşitli faktörlerden etkilendiği belirtiliyor. Sigortaya duyulan güvenin de ülkeler arasında ciddi farklılık gösterebildiği görülüyor. Bazı toplumlarda sigorta şirketlerinin tazminat ödeyeceğine duyulan güven daha düşük olabiliyor.

Örneğin sigorta sektörünün güçlü ve yaygın olduğu bir ülkede yaşayan kişi, seyahat öncesinde “Hangi poliçe bana uygun?” diye düşünürken; sigorta deneyiminin daha sınırlı olduğu bir ülkede yaşayan kişi “Vize için hangi belgeyi almam gerekiyor?” sorusuna odaklanabilir.

Aynı ürün, iki farklı toplumda farklı zihinsel anlamlar taşıyabilir.

Avrupa, Türkiye ve Asya'dan farklı bakış açıları

Batı Avrupa'nın birçok ülkesinde sağlık hizmetleri konusunda kamusal sistemlerin güçlü olması, bireyin sağlık risklerini algılama biçimini etkileyebilir. Fakat bu durum “Avrupalılar sigortaya daha fazla güvenir” gibi basit bir genellemeyi otomatik olarak doğrulamaz.

Asya'da ise aile desteğinin güçlü olduğu bazı toplumlarda sağlık ve ekonomik riskler bireyden ziyade aile ağı içerisinde düşünülebilir. Bir kişinin başına gelen sağlık problemi yalnızca o kişinin problemi değil, ailesinin ortak meselesi olarak değerlendirilebilir.